Έντονες διεργασίες συντελούνται… παρασκηνιακά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με την Ύπατη Εκπρόσωπο της ΕΕ, Kaja Kallas, να βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή… αμφισβήτηση, καθώς οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συζητούν ανοιχτά το «κούρεμα» των εξουσιών της ή ακόμα και την πλήρη διάλυση της υπηρεσίας της.
Ένα απόρρητο θρίλερ που αποκαλύπτουν οι Financial Times φέρνει στο φως τη βαθιά δυσαρέσκεια των κρατών-μελών για την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Ο δυσκίνητος διπλωματικός μηχανισμός, που γεννήθηκε το 2010 ως το μεγάλο υπερεθνικό «πείραμα» της Ευρώπης, κατηγορείται πλέον για γραφειοκρατία και παροιμιώδη βραδύτητα απέναντι σε κρίσιμα μέτωπα, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία και η Ρωσία. Με φόντο ένα πρόσφατο σκάνδαλο διαφθοράς που κλόνισε την αξιοπιστία του θεσμού, οι ηγέτες της ΕΕ φαίνονται πλέον αποφασισμένοι να πάρουν το τιμόνι της ευρωπαϊκής διπλωματίας από τα χέρια της Kallas και να «κατεδαφίσουν» το οικοδόμημα για να το ξαναχτίσουν από την αρχή.
Σε… υπαρξιακή κρίση
Το διπλωματικό σώμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένας εκτεταμένος μηχανισμός με περισσότερες από 140 αντιπροσωπείες παγκοσμίως, βρίσκεται αντιμέτωπο με μια υπαρξιακή κρίση. Σύμφωνα με πληροφορίες των Financial Times, τα κράτη μέλη της ΕΕ συζητούν ενεργά εάν θα διαλύσουν ή θα αναδιαρθρώσουν ριζικά την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), τον βραχίονα εξωτερικής πολιτικής του μπλοκ, ο οποίος λειτουργεί ως ανεξάρτητος θεσμός από το 2010.
Οι συζητήσεις αντανακλούν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια των εθνικών πρωτευουσών όσον αφορά την ικανότητα της ΕΥΕΔ να συντονίζει συνεκτικές απαντήσεις στις γεωπολιτικές κρίσεις που καθόρισαν τα τελευταία έτη.
Τι βρίσκεται πραγματικά στο τραπέζι
Οι προτάσεις που εξετάζονται κυμαίνονται από χειρουργικές παρεμβάσεις έως την πλήρη διάλυση. Στο πιο δραματικό άκρο, ορισμένα κράτη μέλη πιέζουν για την πλήρη επανένταξη των λειτουργιών της ΕΥΕΔ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανατρέποντας ουσιαστικά το θεσμικό πείραμα που οδήγησε αρχικά στη δημιουργία της.
Μια άλλη πρόταση στο τραπέζι περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας ειδικής θέσης «Υπουργού Εξωτερικών της ΕΕ». Το μπλοκ διαθέτει ήδη Ύπατο Εκπρόσωπο για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ου σήμερα αποτελεί την κορυφαία διπλωματική θέση), αλλά η συζήτηση επικεντρώνεται στο αν μια θέση με μεγαλύτερες εξουσίες και σαφέστερη δικαιοδοσία θα μπορούσε να ξεπεράσει τα προβλήματα συντονισμού που ταλανίζουν την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Στο δομικό κομμάτι, γίνεται λόγος για τη συγχώνευση του παγκόσμιου δικτύου περιφερειακών αντιπροσωπειών της ΕΥΕΔ σε περίπου 18 κόμβους (hubs), από το τρέχον δίκτυο των 140 και πλέον γραφείων.
Τα σχέδια περιλαμβάνουν επίσης μια συγκρατημένη μείωση του προσωπικού, με περίπου 100 θέσεις εργασίας να προγραμματίζεται να καταργηθούν έως το 2027.
Γιατί τώρα; Διότι, πρώτον το περιβάλλον ασφαλείας της Ευρώπης έχει αλλάξει δραματικά μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, και η ΕΥΕΔ δυσκολεύεται να συμβαδίσει με τον επείγοντα χαρακτήρα που αισθάνονται τα κράτη μέλη σχετικά με τον συντονισμό της άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής.
Δεύτερον, ένα σκάνδαλο διαφθοράς που αφορούσε την ηγεσία της ΕΥΕΔ και ήρθε στο φως στα τέλη του 2025, έπληξε την αξιοπιστία της υπηρεσίας ακριβώς τη στιγμή που χρειαζόταν θεσμικούς υποστηρικτές.
Το παρασκήνιο
Οι ανεπίσημες διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου μεταξύ των διπλωματών της ΕΕ βρίσκονται σε εξέλιξη τουλάχιστον από τον Απρίλιο του 2026, σύμφωνα με ρεπορτάζ για τις συζητήσεις. Μια διαδικαστική αλλαγή που εξετάζεται είναι η αναβάθμιση των συζητήσεων για την εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο των συνεδριάσεων της Coreper (της Επιτροπής των Μόνιμων Αντιπροσώπων των κρατών μελών στην ΕΕ), η οποία αποτελεί την «ατμομηχανή» για τη λήψη αποφάσεων του Συμβουλίου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών